Margrethe Vestager, một chính trị gia người Đan Mạch, đã trở thành biểu tượng toàn cầu trong cuộc chiến chống độc quyền, đặc biệt đối với các tập đoàn công nghệ lớn. Sau gần một thập kỷ đảm nhận vị trí ủy viên phụ trách cạnh tranh của Liên minh châu Âu (EU), nhiệm kỳ của bà dự kiến kết thúc vào cuối tháng này. Trong suốt thời gian qua, bà đã không ngừng đẩy mạnh các chính sách nhằm hạn chế quyền lực của các gã khổng lồ công nghệ như Google, Apple và Amazon.

Chặng đường của một “người đi trước thời đại”

Bà Vestager được bổ nhiệm làm ủy viên phụ trách chống độc quyền của EU vào năm 2014, trong bối cảnh các công ty công nghệ lớn của Mỹ đang trỗi dậy mạnh mẽ, thống trị thị trường toàn cầu và ít chịu sự giám sát pháp lý. Ngay từ đầu, bà đã quyết liệt thực hiện các cuộc điều tra và áp đặt những khoản phạt kỷ lục đối với các tập đoàn công nghệ, khiến bà trở thành một trong những quan chức chính trị bị chỉ trích nhiều nhất nhưng cũng được tôn trọng nhất trên thế giới.

Trong nhiệm kỳ của mình, bà Vestager đã giành chiến thắng trong nhiều vụ kiện lớn. Một số cột mốc đáng chú ý bao gồm:

• Apple: Buộc phải trả 15 tỷ USD tiền thuế vì hành vi lách luật tại Ireland vào năm 2016.
• Google: Bị phạt gần 5 tỷ USD vào năm 2018 vì lạm dụng vị trí thống trị trong thị trường công cụ tìm kiếm.
• Amazon và Facebook: Phải đối mặt với các khoản tiền phạt hàng trăm triệu USD vì các hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Những hành động của bà không chỉ dừng lại ở việc áp đặt các khoản phạt tài chính. Bà cũng thúc đẩy việc thay đổi cấu trúc kinh doanh và yêu cầu các công ty thực hiện các biện pháp để cải thiện cạnh tranh.

Thách thức và phản ứng

Hành động quyết liệt của bà Vestager đã đối mặt với phản ứng dữ dội từ các tập đoàn công nghệ và thậm chí cả chính phủ Mỹ. Vào năm 2018, Tổng thống Donald Trump từng ám chỉ rằng bà có thái độ “ghét nước Mỹ” khi liên tục nhắm vào các công ty công nghệ lớn của Mỹ. Tuy nhiên, bà luôn giữ vững lập trường, khẳng định rằng bà không chống lại bất kỳ quốc gia hay ngành công nghiệp nào mà chỉ muốn đảm bảo một sân chơi công bằng cho tất cả.

Bên cạnh đó, không ít chuyên gia và đồng nghiệp cho rằng các biện pháp của bà vẫn chưa đủ mạnh mẽ. Trong thập kỷ qua, Google, Amazon và Apple đã ngày càng mở rộng ảnh hưởng, bất chấp những nỗ lực kiểm soát. Bà Vestager cũng thừa nhận rằng, nếu có thể làm lại, bà sẽ thúc đẩy nhanh hơn việc áp dụng các biện pháp răn đe mạnh mẽ.

Di sản và tác động toàn cầu

Dù vấp phải nhiều chỉ trích, di sản mà bà Vestager để lại là không thể phủ nhận. Dưới sự lãnh đạo của bà, EU đã trở thành khu vực tiên phong trong việc áp dụng các quy định nghiêm ngặt đối với ngành công nghệ. Các cơ quan quản lý tại Mỹ, Hàn Quốc, Brazil và nhiều quốc gia khác cũng đã học hỏi và áp dụng các biện pháp tương tự, tạo ra một làn sóng kiểm soát Big Tech trên toàn cầu.

Bà Vestager đã từng xúc động chia sẻ về những khoảnh khắc khó khăn nhưng đáng tự hào, chẳng hạn như khi Tòa án Tối cao EU đưa ra phán quyết có lợi cho bà trong vụ kiện thuế kéo dài với Apple. “Mọi người từng nghĩ rằng chúng tôi điên rồ khi dám đối đầu với các công ty được xem là bất khả xâm phạm. Nhưng giờ đây, chúng tôi đã chứng minh rằng luật pháp có thể kiểm soát được họ,” bà nói.

Ngay cả tại Mỹ, nơi vốn nổi tiếng với lập trường tự do đối với ngành công nghệ, bà Vestager đã được công nhận là một nhà tiên phong. Trong chuyến thăm gần đây đến Bộ Tư pháp Mỹ, bà đã nhận được sự tán dương từ các đồng nghiệp vì vai trò tiên phong của mình.

Hành trình mới và kỳ vọng

Kết thúc nhiệm kỳ tại Brussels, bà Vestager sẽ trở về Đan Mạch để đảm nhận vai trò mới tại một trường đại học. Vị trí của bà tại EU dự kiến sẽ được tiếp quản bởi Teresa Ribera Rodríguez, một quan chức người Tây Ban Nha.

Trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ, bà Vestager vẫn tập trung vào việc giám sát thực hiện Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), một luật mới của EU nhằm quản lý các nền tảng truyền thông xã hội. Bà nhấn mạnh rằng các công ty như X (trước đây là Twitter) và Telegram cần phải chịu trách nhiệm về nội dung trên nền tảng của họ. “Nếu một nền tảng được sử dụng để phá hoại nền dân chủ, họ rõ ràng không tuân thủ luật pháp,” bà khẳng định.

Margrethe Vestager rời đi với một tầm nhìn rõ ràng: ngành công nghệ không thể hoạt động mà không có sự kiểm soát. Bà kêu gọi các nhà quản lý toàn cầu “dũng cảm hơn” trong việc đối mặt với Big Tech. “Chúng tôi đang ở trong quá trình tạo ra sự răn đe. Và nếu chúng tôi không sử dụng những công cụ mạnh nhất, sẽ không có sự thay đổi nào xảy ra,” bà nói.

Dù nhiệm kỳ của bà sắp khép lại, ảnh hưởng của bà sẽ tiếp tục được cảm nhận trong nhiều năm tới.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời