Sau khi chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad tại Syria sụp đổ, Nga đối mặt với một tình huống khó khăn: nguy cơ đánh mất các căn cứ quân sự quan trọng mà họ đã dày công xây dựng và duy trì ở khu vực này suốt nhiều năm qua. Các căn cứ này không chỉ giúp Nga bảo vệ các lợi ích quân sự và chính trị tại Trung Đông, mà còn đóng vai trò chiến lược trong các hoạt động quân sự tại Địa Trung Hải.

Ngay đầu tuần này, các đoàn xe quân sự Nga tiếp tục di chuyển qua đường cao tốc hướng về thành phố Tartus, nơi có một căn cứ hải quân quan trọng của Nga. Máy bay quân sự của Nga liên tục cất hạ cánh từ căn cứ không quân Hmeimim ở tỉnh Latakia, miền tây Syria. Trên đường phố gần Hmeimim, nhiều cửa hàng có bảng hiệu bằng tiếng Nga, một dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự hiện diện mạnh mẽ của Nga tại đây.

Tuy nhiên, sự hiện diện này có thể sẽ không kéo dài lâu nữa sau sự sụp đổ của chính quyền Assad. Trước đó, Nga đã đóng vai trò then chốt trong việc giúp quân đội của ông Assad lật ngược tình thế trong cuộc nội chiến kéo dài từ năm 2011. Chính phủ Assad đã ký một thỏa thuận với Nga vào năm 2017, cho phép Moskva sử dụng căn cứ không quân Hmeimim và căn cứ hải quân Tartus trong vòng 49 năm.

Tuy nhiên, tình hình thay đổi vào ngày 8/12 khi lực lượng đối lập chiếm thủ đô Damascus, buộc ông Assad phải rời khỏi đất nước. Lực lượng Nga đồn trú tại Syria không can thiệp trong sự kiện này, mặc dù họ đã cấp quyền tị nạn cho ông Assad và gia đình. Một tay súng nổi dậy canh gác gần sân bay Hmeimim cho biết rằng "người Nga đang chuẩn bị rút khỏi Syria".

Những hình ảnh vệ tinh mới đây cho thấy sự gia tăng hoạt động tại các căn cứ của Nga. Căn cứ không quân Hmeimim, nơi được xem là trọng điểm trong các hoạt động quân sự của Nga tại Syria, đã chứng kiến sự xuất hiện của nhiều phương tiện và các vận tải cơ, điều này khiến giới phân tích cho rằng Nga đang chuẩn bị rút quân. Điều này cũng đồng nghĩa với việc Nga sẽ mất đi một trong những căn cứ quan trọng nhất trong khu vực.

Nga luôn xem Syria là một đối tác chiến lược quan trọng, không chỉ vì vai trò là đồng minh chính trị, mà còn vì vị trí chiến lược của Syria, đặc biệt là các căn cứ quân sự tại Hmeimim và Tartus, giúp Moskva duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ ở khu vực Địa Trung Hải. Mặc dù Điện Kremlin đã công khai đàm phán với các lực lượng mới nắm quyền ở Syria về việc tiếp tục duy trì các căn cứ này, nhưng tương lai của chúng vẫn rất bấp bênh.

Trong bối cảnh này, Obeida Arnaout, phát ngôn viên của chính phủ chuyển tiếp Syria, đã yêu cầu Nga "xem xét lại hiện diện quân sự và lợi ích của mình tại Syria". Nếu phải rút quân khỏi Syria, Nga không chỉ mất các khoản đầu tư và các khoản vay đã dành cho ông Assad, mà còn khiến những nỗ lực quân sự và ngoại giao mà họ đã bỏ ra trong nhiều năm để bảo vệ chính quyền Assad trở thành vô nghĩa.

Ngoài ra, căn cứ không quân Hmeimim còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược hậu cần toàn cầu của Nga, hỗ trợ việc chuyển quân và vật tư sang các khu vực như châu Phi. Nếu Nga phải từ bỏ căn cứ này, họ sẽ phải tìm cách tái cấu trúc lại tuyến hậu cần, điều này đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và tài chính.

Trong khi đó, một số nhà phân tích cho rằng nếu Nga rút quân khỏi Syria, điều này có thể phản ánh sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Moscow. Việc rút lui có thể cho thấy sự suy giảm trong khả năng của Nga trong việc duy trì tầm ảnh hưởng toàn cầu. Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng ngầm thừa nhận điều này trong một cuộc họp báo gần đây, khi ông nhấn mạnh rằng Israel đã lợi dụng tình hình Syria để mở rộng sự hiện diện quân sự ở khu vực, làm suy yếu tầm ảnh hưởng của Nga.

Mặc dù vậy, một số nhà phân tích cho rằng nếu Nga phải rút khỏi Syria, họ vẫn có thể duy trì ảnh hưởng thông qua các cuộc đàm phán với các thế lực khác trong khu vực, chẳng hạn như Thổ Nhĩ Kỳ, để tạo ra một sự cân bằng quyền lực mới. Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang ngày càng gia tăng ảnh hưởng tại Syria và có thể giúp Nga giảm thiểu thiệt hại từ việc mất đi các căn cứ tại Syria.

Tuy nhiên, việc mất căn cứ quân sự ở Tartus và Hmeimim sẽ là một tổn thất lớn đối với Nga, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và sự hiện diện chiến lược của họ tại Trung Đông. Trong trường hợp xấu nhất, Nga có thể tìm cách đàm phán một thỏa thuận về một căn cứ hải quân mới tại miền đông Libya để thay thế.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời