Trong bối cảnh đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ Joe Biden chuẩn bị chuyển giao trách nhiệm, một trong những trụ cột chính sách đối ngoại của chính quyền ông đang phải đối mặt với nhiều chỉ trích. Những ý kiến phản đối tập trung vào cách tiếp cận được xem là “chậm chạp và cẩn trọng quá mức” trong việc hỗ trợ Ukraine đối đầu với Nga. Nhiều nhà quan sát cho rằng chính sự do dự này đã khiến Ukraine bỏ lỡ cơ hội thay đổi cục diện xung đột.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến cách tiếp cận thận trọng của Washington là lo ngại về nguy cơ leo thang quân sự, thậm chí đến mức bùng phát một cuộc chiến tranh thế giới mới. Điều này đã khiến Nhà Trắng chần chừ trong việc cung cấp các loại vũ khí tân tiến và số lượng lớn ngay từ đầu cuộc chiến.

Tranh cãi xung quanh chiến lược "cắt lát salami"

Chiến lược của ông Biden được ví như chiến lược "cắt lát salami" – một phương pháp trong đó các bước đi nhỏ, không quá rõ ràng, dần vượt qua các giới hạn mà đối thủ đặt ra. Theo cách tiếp cận này, Washington từng bước viện trợ quân sự cho Kiev, tránh gây ra những phản ứng quyết liệt từ phía Moscow. Một số ý kiến đánh giá chiến lược này đã thành công trong việc giữ cho xung đột không leo thang, trong khi các nhà phê bình cho rằng sự chậm trễ và thiếu quyết đoán đã gây bất lợi cho Ukraine.

Từ khi chiến sự bùng nổ, Nga nhiều lần cảnh báo về "lằn ranh đỏ", bao gồm các đe dọa cụ thể như việc cung cấp tên lửa tầm xa cho Ukraine. Moscow thậm chí đã ám chỉ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nếu phương Tây vượt qua giới hạn này. Tuy nhiên, những người chỉ trích cho rằng các cảnh báo của Nga chủ yếu chỉ là chiến thuật răn đe, trong khi Mỹ có thể hành động mạnh mẽ hơn mà không phải lo ngại về phản ứng lớn từ Điện Kremlin.

Nguy cơ leo thang và những toan tính thận trọng

Các thông tin tình báo trong năm 2022 cho thấy Tổng thống Vladimir Putin từng nghiêm túc cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật khi quân đội Nga đối mặt với nguy cơ bị bao vây tại Kherson. Theo cuốn sách "War" của nhà báo Bob Woodward, Mỹ đã nhận được thông tin rằng Nga có thể tấn công hạt nhân nếu tình hình chiến sự trở nên tuyệt vọng. Điều này khiến Nhà Trắng tiếp tục duy trì chiến lược viện trợ từng bước thay vì hỗ trợ ồ ạt để tránh kích động Nga.

Vào năm 2024, Washington đã cho phép Ukraine sử dụng hệ thống tên lửa tầm xa HIMARS để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Nga. Sau đó, chính quyền ông Biden tiếp tục nới lỏng các hạn chế với tên lửa ATACMS, cho phép Kiev mở rộng khả năng tấn công sâu hơn vào các vị trí của Nga. Tuy nhiên, những bước đi này vẫn diễn ra chậm rãi, phù hợp với chiến lược cẩn trọng của Mỹ.

Cân nhắc giữa thắng lợi quân sự và an ninh toàn cầu

Những người chỉ trích cho rằng nếu Mỹ hành động quyết đoán hơn từ đầu, xung đột tại Ukraine có thể đã kết thúc nhanh chóng. Các cựu quan chức như Adam Kinzinger và Ben Hodges từng lập luận rằng viện trợ quân sự đầy đủ ngay từ những ngày đầu chiến sự có thể giúp Kiev giành lại lãnh thổ nhanh hơn và hạn chế tổn thất.

Tuy nhiên, chính quyền Biden vẫn ưu tiên việc tránh gây ra các kịch bản leo thang không thể kiểm soát. Nhiều nhà phân tích tin rằng chiến lược này đã giúp duy trì sự ổn định tương đối, dù phải trả giá bằng thời gian và cơ hội cho Ukraine.

Thành công hay thất bại?

Đánh giá chiến lược của ông Biden tại Ukraine phụ thuộc vào thước đo thành công. Nếu mục tiêu là cung cấp cho Ukraine khả năng giành lại toàn bộ lãnh thổ, thì chính sách này còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, nếu ưu tiên hàng đầu là ngăn chặn một cuộc xung đột toàn cầu, cách tiếp cận thận trọng của chính quyền Mỹ có thể xem là một thành công nhất định.

Chiến lược "cắt lát salami" của ông Biden cho thấy sự phức tạp trong việc định hình chính sách đối ngoại trong bối cảnh nhạy cảm. Việc cân bằng giữa hỗ trợ quân sự và kiểm soát nguy cơ leo thang tiếp tục là thách thức lớn đối với Washington trong những giai đoạn tiếp theo của xung đột.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời