Liên minh 24 bang tại Mỹ do Tổng chưởng lý bang New York Letitia James dẫn đầu đã đệ đơn kiện nhằm chặn chính sách thuế quan toàn cầu mới của Tổng thống Donald Trump, cho rằng biện pháp này vi phạm Hiến pháp và né tránh phán quyết của Tòa án Tối cao.

Liên minh các bang nộp đơn kiện lên tòa thương mại

Ngày 05/03, Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cùng công tố viên của 23 bang khác đã nộp đơn kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế, yêu cầu tòa án tuyên bố các mức thuế mới là trái pháp luật, đồng thời buộc chính phủ liên bang hoàn trả số tiền thuế đã thu từ các bang.

Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tòa án Tối cao đưa ra phán quyết quan trọng bác bỏ phần lớn các mức thuế quy mô lớn mà ông Trump từng áp dụng trước đó.

Tòa án từng bác bỏ vòng thuế “Ngày Giải phóng”

Tháng trước, phần lớn các mức thuế quy mô lớn mang tên “Ngày Giải phóng” được chính quyền Trump triển khai năm ngoái đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Tòa án cho rằng việc sử dụng Tòa án Tối cao Mỹ đã vô hiệu hóa để áp đặt các mức thuế thương mại là không phù hợp với quy định pháp luật.

Tuy vậy, Nhà Trắng nhanh chóng tìm cách duy trì chính sách thương mại cứng rắn bằng việc công bố một loạt mức thuế mới dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. 

Theo kế hoạch hiện tại, thuế nhập khẩu toàn cầu được áp ở mức 10%, và chính quyền Trump cho biết có thể nâng lên 15% trong thời gian tới.

Các bang cáo buộc Nhà Trắng gây bất ổn kinh tế

Trong tuyên bố gửi tới CNBC, bà Letitia James cho rằng chính sách thuế mới tiếp tục làm gia tăng bất ổn cho nền kinh tế Mỹ.

Theo bà, sau khi nỗ lực áp thuế quy mô lớn trước đó bị tòa án bác bỏ, chính quyền Trump vẫn tiếp tục theo đuổi các biện pháp có thể khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ phải gánh thêm chi phí.

Bà cũng cáo buộc Tổng thống đang “phớt lờ luật pháp và Hiến pháp” khi thực chất làm tăng gánh nặng thuế đối với nền kinh tế nội địa.

Trong khi đó, người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai khẳng định chính quyền đang thực thi thẩm quyền được Quốc hội trao để giải quyết các vấn đề liên quan đến thanh toán quốc tế và tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán của Mỹ. Ông nhấn mạnh Nhà Trắng sẽ bảo vệ mạnh mẽ các quyết định của Tổng thống trước tòa án.

Tranh cãi về việc lạm dụng luật thương mại

Trong đơn kiện, liên minh các bang cho rằng chính quyền Trump đã lạm dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Theo lập luận của họ, điều khoản này ban đầu được thiết kế không phải để giải quyết thâm hụt thương mại mà nhằm xử lý các mất cân đối tiền tệ có thể phát sinh khi Mỹ còn áp dụng chế độ bản vị vàng. 

Các bang cũng cho rằng chính sách thuế mới vi phạm nguyên tắc phân quyền trong Hiến pháp Mỹ, bởi Quốc hội mới là cơ quan có quyền quyết định thuế quan. Ngoài ra, họ lập luận rằng Đạo luật Thương mại năm 1974 yêu cầu các mức thuế phải được áp dụng nhất quán giữa các quốc gia, điều mà chính sách hiện tại không đáp ứng.

Căng thẳng pháp lý giữa ông Trump và bà James

Vụ kiện mới là diễn biến tiếp theo trong chuỗi tranh chấp pháp lý kéo dài giữa Tổng thống Trump và Tổng chưởng lý Letitia James.

Năm ngoái, bà James cùng 11 bang khác đã khởi kiện nhằm ngăn chặn vòng thuế đầu tiên của chính quyền Trump. Vụ việc sau đó được hợp nhất với các đơn kiện từ doanh nghiệp nhỏ chịu ảnh hưởng bởi thuế quan và cuối cùng dẫn tới phán quyết bất lợi cho ông Trump tại Tòa án Tối cao.

Trong một diễn biến liên quan, vào tháng 10 năm ngoái, bà James từng bị Bộ Tư pháp dưới thời chính quyền Trump truy tố với các cáo buộc gian lận ngân hàng và cung cấp thông tin sai lệch cho một tổ chức tài chính. Tuy nhiên, các cáo buộc này sau đó đã bị bác bỏ khi một thẩm phán hủy bản cáo trạng và hai bồi thẩm đoàn riêng biệt từ chối khôi phục vụ án.