Ngày 10/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức công bố mức thuế 25% đối với tất cả các sản phẩm thép và nhôm nhập khẩu vào Hoa Kỳ. Đây là một bước leo thang đáng kể trong chính sách bảo hộ thương mại của chính quyền Trump, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và bảo vệ ngành công nghiệp thép nội địa Mỹ.

Cùng với quyết định này, ông Trump cũng tuyên bố sẽ áp dụng mức thuế đối ứng tương đương với mức mà các đối tác thương mại áp dụng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.

Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực ngay lập tức sau khi được công bố vào ngày 11-12/2. Điều này có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong cán cân thương mại toàn cầu và gây áp lực lớn lên các nước xuất khẩu thép vào Mỹ, trong đó có Việt Nam.

Phản ứng của thị trường chứng khoán

Ngay sau khi thông tin được công bố, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến làn sóng bán tháo cổ phiếu ngành thép. Trong phiên giao dịch sáng 10/2, nhóm cổ phiếu thép đồng loạt giảm sâu:

HPG (Hòa Phát) giảm 2,25% với thanh khoản dẫn đầu toàn thị trường, khớp lệnh gần 20 triệu cổ phiếu chỉ trong phiên sáng.

HSG (Hoa Sen) lao dốc 3,1%, trong khi NKG (Nam Kim) giảm 2,5%.

Các cổ phiếu ngành thép khác như TVN, GDA, SMC đều giảm trên 4%.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu thép lớn nhất vào Mỹ, chỉ sau Canada, Brazil, Mexico và Hàn Quốc.

Theo Viện Sắt Thép Hoa Kỳ, tổng kim ngạch xuất khẩu thép của Việt Nam sang Mỹ chiếm một phần đáng kể trong doanh thu của nhiều doanh nghiệp trong ngành, do đó mức thuế mới có thể tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh của họ.

Doanh nghiệp nào chịu ảnh hưởng lớn nhất?

Dù chính sách thuế mới có thể ảnh hưởng đến toàn bộ ngành thép Việt Nam, nhưng mức độ tác động đối với từng doanh nghiệp sẽ khác nhau. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), Hòa Phát (HPG) có thể chịu ảnh hưởng trực tiếp khá thấp do:

• Xuất khẩu chỉ chiếm 30% tổng doanh thu của HPG, trong đó xuất khẩu sang Mỹ chỉ chiếm khoảng 5-10% doanh thu xuất khẩu.

• Doanh thu từ thị trường Mỹ chỉ chiếm 1,5-3% tổng doanh thu của Hòa Phát.

• Hòa Phát đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang hơn 30 quốc gia như Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và các nước Đông Nam Á.

Tuy nhiên, tác động gián tiếp có thể xảy ra khi Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) gặp khó khăn trong xuất khẩu sang Mỹ, kéo theo nhu cầu mua thép cuộn cán nóng (HRC) từ Hòa Phát cũng giảm.

Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) sẽ đối mặt với thách thức lớn hơn, do:

Nam Kim (NKG) có 40-60% doanh thu đến từ xuất khẩu sang Mỹ, trong khi thị trường này chỉ đứng thứ ba sau châu Á và châu Âu.

Hoa Sen (HSG) có 40-50% tổng doanh thu từ xuất khẩu, với thị trường Mỹ chiếm khoảng 15-20% doanh thu xuất khẩu.

Cả hai doanh nghiệp này đang được hưởng lợi từ thuế chống bán phá giá đối với tôn mạ Trung Quốc và Hàn Quốc, nhưng nếu Việt Nam áp thuế chống bán phá giá đối với HRC nhập khẩu từ Trung Quốc, Ấn Độ, họ có thể bị tác động tiêu cực.

Rủi ro đối với tôn Đông Á 

Theo Công ty Chứng khoán VCBS, Tôn Đông Á (GDA) sẽ đối mặt với rủi ro lớn nhất, vì 80% doanh thu đến từ thị trường EU và Mỹ. Chính sách thuế mới có thể làm giảm đáng kể khả năng xuất khẩu của doanh nghiệp. Tỷ trọng xuất khẩu chiếm trên 65% tổng doanh thu, cao hơn đáng kể so với mức 40-50% của HSG và NKG.

Tôn Đông Á có thể phải tái cơ cấu thị trường tiêu thụ và tìm kiếm khách hàng tại các khu vực khác để bù đắp sự sụt giảm từ Mỹ và EU.

Dự báo tác động dài hạn

Việc Mỹ tăng thuế thép và nhôm có thể đẩy mạnh xu hướng bảo hộ thương mại trên toàn cầu, đồng thời thúc đẩy các quốc gia xuất khẩu thép đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào Mỹ. Đối với Việt Nam:

Các doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ sẽ đối mặt với sức ép tái cơ cấu, tìm kiếm thị trường thay thế.

Các doanh nghiệp tập trung vào thị trường nội địa hoặc xuất khẩu sang châu Á sẽ ít bị ảnh hưởng hơn.

Ngành thép Việt Nam có thể phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại hơn trong tương lai, khi Mỹ và EU siết chặt các biện pháp phòng vệ thương mại.

Dù mức thuế mới tạo ra nhiều thách thức, đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp ngành thép tái cơ cấu, tối ưu hóa chiến lược kinh doanh và mở rộng sang các thị trường mới để duy trì đà tăng trưởng trong dài hạn.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời