Chiến thắng bất ngờ của Donald Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ không chỉ tạo ra làn sóng chấn động chính trị mà còn kích hoạt nỗi lo ngại sâu sắc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ nhà máy tại Trung Quốc đến các vườn nho ở Đức, doanh nghiệp trên khắp thế giới đang chạy đua với thời gian để chuẩn bị đối phó với khả năng áp thuế mới mà Trump đã nhiều lần cảnh báo trong chiến dịch tranh cử.

Doanh nghiệp toàn cầu chạy đua với thời gian

Tại một nhà máy gần Thượng Hải, bà Sunny Hu, giám đốc công ty Hangzhou Skytech Outdoor, đang căng mình xử lý khối lượng lớn đơn hàng từ Mỹ. Bà dành hàng giờ mỗi ngày để đảm bảo các sản phẩm nội thất và pavilion được xuất khẩu kịp thời trước khi chính quyền mới tại Mỹ triển khai các biện pháp thuế quan khắc nghiệt. Bên cạnh đó, công ty cũng nỗ lực mở rộng thị trường sang các quốc gia khác nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Tại Đức, Matthias Arnold, một nhà sản xuất rượu Riesling truyền thống, cũng gấp rút hoàn tất các đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ. Ông lo ngại rằng thuế quan đối với rượu châu Âu – từng được áp dụng dưới thời Trump vào năm 2019 – có thể sớm quay trở lại, đẩy giá sản phẩm tăng cao và gây khó khăn cho việc giữ chân khách hàng tại thị trường Mỹ.

"Chúng tôi đang cố gắng hoàn tất càng nhiều đơn hàng càng tốt trước tháng 1/2025," Arnold cho biết. "Những chính sách thuế mới có thể làm thay đổi toàn bộ cấu trúc chi phí của chúng tôi."

Áp lực lan tỏa trên toàn cầu

Trên khắp thế giới, các doanh nghiệp đang tìm cách ứng phó. Một số công ty đẩy nhanh tiến độ giao hàng, số khác tìm kiếm nhà cung cấp thay thế hoặc đàm phán lại điều khoản hợp đồng. Tuy nhiên, tất cả đều đối mặt với một thực tế chung: chi phí gia tăng đáng kể.

Tại Mỹ, CEO Win Cramer của công ty JLab, nhà sản xuất tai nghe không dây, đã phải di dời phần lớn chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump để tránh thuế quan. Hiện nay, ông tiếp tục phải đóng băng kế hoạch tuyển dụng và cân nhắc tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí nếu thuế phổ quát được áp dụng.

"Thuế quan khiến chi phí sản xuất đội lên, và cuối cùng, gánh nặng này sẽ rơi vào người tiêu dùng," Cramer nhận định.

Tại Trung Quốc, các cảng biển ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ về sản lượng container xuất khẩu trong những tuần gần đây. Hoạt động vận tải hàng không quốc tế cũng tăng vọt khi các doanh nghiệp tranh thủ hoàn thành đơn hàng trước khi Trump nhậm chức vào tháng 1/2025.

Nguy cơ đình trệ và nút thắt cổ chai

Dù đang tận dụng cơ hội để tăng cường xuất khẩu, các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nguy cơ tắc nghẽn chuỗi cung ứng. Tại các cảng lớn như Los Angeles và Long Beach ở Mỹ, lượng container nhập khẩu đã tăng gần 20% trong tháng 11 so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng làn sóng hàng hóa ồ ạt này có thể không kéo dài và sẽ dẫn đến giai đoạn trầm lắng sau đó.

"Chuỗi cung ứng toàn cầu hiện rất dễ bị tổn thương trước bất kỳ cú sốc nào," Mario Cordero, Giám đốc điều hành Cảng Long Beach, cho biết. "Nếu thuế quan mới được triển khai, nó có thể gây áp lực nghiêm trọng đến hệ thống vận chuyển và logistics."

Thương chiến toàn cầu và tương lai bất định

Viễn cảnh một cuộc chiến thương mại mới không chỉ đe dọa đối thủ như Trung Quốc mà còn nhắm đến cả đồng minh lâu năm của Mỹ. Trump đã từng ám chỉ khả năng áp thuế đối với hàng hóa từ Canada, Mexico và cả các quốc gia BRICS. Điều này khiến các doanh nghiệp không thể ngồi yên chờ đợi, buộc họ phải hành động ngay lập tức để giảm thiểu rủi ro.

Một số chuyên gia lo ngại rằng các chính sách thuế mới của Trump không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn kéo theo sự bất ổn trên thị trường tài chính và nền kinh tế toàn cầu.

"Chúng tôi đang chứng kiến một làn sóng hoảng loạn tương tự như thời điểm Trump khởi động cuộc chiến thương mại đầu tiên vào năm 2018," Robert Sockin, chuyên gia kinh tế tại Citigroup, chia sẻ. "Nhưng lần này, các doanh nghiệp phải đối mặt với thách thức lớn hơn nhiều, khi tình hình kinh tế toàn cầu đang trong giai đoạn hồi phục mong manh sau đại dịch."

Dù còn quá sớm để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế của các biện pháp thuế quan mới, một điều rõ ràng là các doanh nghiệp trên toàn cầu đang ở trong tình thế "bản năng sinh tồn." Câu hỏi đặt ra là liệu những chiến lược đối phó này có đủ để giúp họ vượt qua giai đoạn đầy bất ổn phía trước.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời