Một hội nghị cấp cao do Anh và Pháp đồng chủ trì sẽ tập hợp lãnh đạo nhiều nước nhằm xây dựng cơ chế mở lại tuyến hàng hải chiến lược Hormuz, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông chưa hạ nhiệt hoàn toàn.

Nỗ lực đa phương nhằm khôi phục tuyến vận tải chiến lược

Khoảng 40 quốc gia cùng Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) dự kiến tham gia cuộc họp trực tuyến ngày 17/4 để thảo luận các giải pháp hỗ trợ lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời xây dựng kế hoạch mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải biển sau xung đột.

Hội nghị do Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đồng chủ trì tại Paris. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng dự kiến tham dự trực tiếp, cho thấy mức độ quan tâm cao của châu Âu đối với tuyến hàng hải huyết mạch này.

Đề xuất lập sứ mệnh quốc tế mang tính phòng thủ

Ngày 16/4, theo Văn phòng Thủ tướng Anh, các lãnh đạo sẽ xem xét thiết lập một sứ mệnh quốc tế nhằm đảm bảo việc mở lại eo biển Hormuz. Nhiệm vụ này được xác định mang tính phòng thủ, với khả năng triển khai lực lượng quân sự phối hợp khi điều kiện cho phép.

Bên cạnh đó, hội nghị cũng tập trung vào việc hỗ trợ các sáng kiến của IMO nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thương mại và thủy thủ đoàn trong khu vực.

Trong dự thảo phát biểu, Thủ tướng Starmer nhấn mạnh việc khôi phục hoạt động tại Hormuz là trách nhiệm mang tính toàn cầu, nhằm đảm bảo dòng chảy năng lượng và thương mại không bị gián đoạn.

Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng cơ chế trấn an tàu thương mại, bao gồm hỗ trợ rà phá thủy lôi và các biện pháp đảm bảo an toàn hàng hải.

Đức cho biết sẵn sàng đóng góp vào nỗ lực chung, với điều kiện phải có nền tảng pháp lý rõ ràng. Các phương án được cân nhắc bao gồm triển khai tàu rà phá thủy lôi và hoạt động giám sát hàng hải — lĩnh vực mà quân đội Đức có nhiều kinh nghiệm.

Từ ngày 8/4, Iran đã đồng ý mở lại eo biển theo thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Mỹ tuy nhiên lưu lượng tàu thuyền thực tế vẫn ở mức hạn chế, phản ánh rủi ro an ninh chưa được giải tỏa hoàn toàn.

Căng thẳng mới làm gia tăng rủi ro gián đoạn thương mại

Tình hình tiếp tục phức tạp khi Mỹ triển khai phong tỏa các cảng của Iran từ ngày 13/4, sau khi đàm phán hòa bình tại Pakistan không đạt kết quả. Theo đó, Washington sẽ chặn các tàu ra vào cảng Iran hoặc các tàu có liên quan đến phí quá cảnh tại Hormuz.

Phía Iran cáo buộc động thái này làm suy giảm an ninh hàng hải và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Tehran đồng thời cảnh báo có thể đáp trả bằng cách hạn chế hoạt động thương mại qua khu vực vịnh Ba Tư, biển Đỏ và vịnh Oman nếu căng thẳng tiếp diễn.

Các nỗ lực ngoại giao đa phương hiện nay cho thấy cộng đồng quốc tế đang ưu tiên khôi phục ổn định tại một trong những “nút thắt” quan trọng nhất của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, hiệu quả của các sáng kiến này sẽ phụ thuộc lớn vào mức độ tuân thủ ngừng bắn và khả năng kiểm soát leo thang giữa các bên liên quan.

Nguồn: VnExpress