Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gần đây đã có những phát biểu đáng chú ý, thừa nhận khả năng xung đột với Nga có thể kết thúc mà Ukraine không giành lại được toàn bộ lãnh thổ. Đây được coi là sự thay đổi quan điểm quan trọng, phản ánh tình hình thực tế phức tạp trên chiến trường và trong bối cảnh chính trị quốc tế.

Đề xuất ngừng bắn có điều kiện

Trong cuộc phỏng vấn với Sky News công bố cuối tháng 11, ông Zelensky cho rằng giai đoạn căng thẳng của cuộc chiến có thể chấm dứt nếu NATO đưa ra các đảm bảo an ninh cho phần lãnh thổ mà Ukraine hiện kiểm soát. Ông nhấn mạnh, việc đàm phán để lấy lại các khu vực bị Nga kiểm soát có thể diễn ra sau đó.

"Chúng tôi cần nhanh chóng đảm bảo các vùng đất Ukraine đang kiểm soát dưới sự bảo trợ của NATO. Sau đó, các khu vực còn lại có thể được giành lại thông qua con đường ngoại giao," ông Zelensky nói trong một cuộc phỏng vấn khác với Kyodo News ngày 2/12.

Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ lệnh ngừng bắn nào cũng cần đảm bảo Nga không thể tiếp tục chiếm thêm lãnh thổ Ukraine. Hiện tại, Nga kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, bao gồm bán đảo Crimea và các khu vực Donetsk, Lugansk, Kherson, Zaporizhzhia.

Sự thay đổi quan điểm chiến lược

Những phát biểu này đánh dấu lần đầu tiên ông Zelensky công khai đề xuất một kế hoạch chấm dứt xung đột mà không yêu cầu Nga phải trả lại toàn bộ lãnh thổ. Trước đây, ông luôn nhấn mạnh rằng mọi thỏa thuận hòa bình chỉ có thể đạt được nếu Nga hủy bỏ các tuyên bố sáp nhập lãnh thổ.

Nhà phân tích Timothy Ash từ tổ chức Chatham House nhận định: "Đây là sự thỏa hiệp lớn của ông Zelensky, nhưng nó cũng phản ánh thực tế khó khăn mà Ukraine đang đối mặt."

Hồi tháng 7, ông Zelensky từng cho biết việc tổ chức trưng cầu dân ý tại các khu vực do Nga kiểm soát chỉ có thể diễn ra nếu Ukraine tái kiểm soát được các vùng đất này. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, ông thừa nhận rằng quân đội Ukraine không đủ khả năng để giành lại Donbass và Crimea bằng biện pháp quân sự.

Thách thức từ bối cảnh quốc tế

Những diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump chuẩn bị nhậm chức vào tháng 1/2025. Ông Trump từng đề xuất kế hoạch áp dụng chính sách trung lập cho Ukraine và giảm viện trợ quân sự. Đây là một thách thức lớn đối với Ukraine, khi Mỹ hiện là nhà cung cấp viện trợ quân sự lớn nhất cho Kiev, với hơn 64 tỷ USD kể từ năm 2022.

Ông Zelensky đã hai lần gặp ông Trump kể từ khi ông này đắc cử, hy vọng tìm được tiếng nói chung khi chính quyền mới của Mỹ tiếp cận vấn đề Ukraine. Tuy nhiên, lo ngại về việc Mỹ cắt giảm viện trợ đã khiến Kiev phải tìm kiếm thêm sự hỗ trợ từ NATO.

Công chúng và áp lực trong nước

Áp lực từ dư luận trong nước cũng ngày càng gia tăng. Theo khảo sát của Gallup, 52% người Ukraine muốn cuộc chiến kết thúc "càng sớm càng tốt", ngay cả khi phải nhượng bộ lãnh thổ. Con số này tăng đáng kể so với 38% một năm trước, cho thấy sự mệt mỏi của công chúng đối với chiến tranh kéo dài.

Để đảm bảo sự ổn định, ông Zelensky đã đẩy mạnh nỗ lực gia nhập NATO. Tuy nhiên, nhiều quốc gia thành viên lo ngại rằng việc kết nạp Ukraine khi chiến tranh vẫn tiếp diễn sẽ khiến liên minh rơi vào một cuộc xung đột trực tiếp với Nga.

Tương lai hòa bình

Phó tổng thống đắc cử Mỹ JD Vance gần đây gợi ý rằng kế hoạch hòa bình của ông Trump có thể bao gồm việc Nga được đảm bảo rằng Ukraine sẽ duy trì vị thế trung lập, không gia nhập NATO. Trong khi đó, một số thành viên NATO cũng bắt đầu chấp nhận ý tưởng về một thỏa thuận hòa bình, dù khó khăn.

"Đằng sau hậu trường, NATO dần nhận ra rằng sẽ cần đến một thỏa thuận, dù điều đó không dễ dàng," phóng viên Adam Parson của Sky News nhận định.

Với tình hình hiện tại, ông Zelensky và Ukraine đối mặt với bài toán khó: làm thế nào để kết thúc chiến tranh mà vẫn bảo vệ được lợi ích quốc gia. Những động thái tiếp theo của lãnh đạo Ukraine và các bên liên quan sẽ quyết định cục diện cuộc xung đột kéo dài gần ba năm này.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời