Hãng thông tấn TASS đưa tin vào ngày 15/12 rằng, Nam Phi đã quyết định không mời Tổng thống Nga Vladimir Putin tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20, dự kiến tổ chức tại thành phố Johannesburg vào năm 2025. Quyết định này được đưa ra sau khi lệnh bắt giữ ông Putin được Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ban hành vào tháng 3/2023, liên quan đến các cáo buộc về xung đột Ukraine. Theo các cam kết quốc tế, Nam Phi có nghĩa vụ bắt giữ ông Putin nếu ông đến nước này, do quốc gia này đã phê chuẩn Quy chế Rome – hiệp định cơ bản của ICC.

Người phát ngôn của Văn phòng Tổng thống Nam Phi, ông Vincent Magwenya, nhấn mạnh rằng tình hình pháp lý vẫn không thay đổi so với khi tổ chức Hội nghị thượng đỉnh BRICS tại Johannesburg trước đó. “Chúng tôi không thể can thiệp vào các quyết định của ICC dưới bất kỳ hình thức nào,” ông nói.

G20 là diễn đàn quốc tế dành cho các lãnh đạo và Thống đốc ngân hàng trung ương từ các nền kinh tế hàng đầu thế giới, cùng với Liên minh châu Âu. Nam Phi sẽ giữ chức chủ tịch G20 từ tháng 12 năm 2023 đến tháng 12 năm 2024, với Hội nghị thượng đỉnh G20 dự kiến diễn ra vào ngày 21-22/11/2025.

Trước đó, vào tháng 10 năm nay, ông Putin đã từ chối tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 tổ chức tại Brazil vào tháng 11, mặc dù ông khẳng định rằng quyết định này không liên quan đến lệnh bắt giữ từ ICC. Ông cho biết lý do là sự hiện diện của ông sẽ gây gián đoạn và làm giảm sự chú ý đối với các nghị trình chính của G20. “Nếu tôi đến, mọi sự chú ý sẽ chỉ tập trung vào chuyến đi của tôi, làm hỏng công việc của G20,” ông Putin cho biết.

Mặc dù Nam Phi và Brazil đều là thành viên của BRICS, và đều phải đối mặt với quyết định của ICC, nhưng Brazil đã mời ông Putin tham dự hội nghị G20 2024. Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva cũng khẳng định rằng ông Putin sẽ không bị bắt nếu tham dự hội nghị tại Brazil.

Sự bất đồng về vấn đề này đã gây ra một số xáo trộn trong chính trường Nam Phi. Cuối tháng 10, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa đã phải làm rõ những phát biểu của mình tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở Kazan, Nga, về quan hệ thân thiết với Nga, nhấn mạnh rằng Nam Phi không thiên vị Nga hay Ukraine. Phát biểu này đã dẫn đến sự chia rẽ trong chính trị nội bộ, đặc biệt là với Liên minh Dân chủ (DA), đảng đối lập cho rằng Nga và ông Putin không thể coi là đồng minh của Nam Phi.

Ngay sau đó, Ngoại trưởng Nam Phi Ronald Lamola đã tiếp đón người đồng cấp Ukraine Andriy Sybiga để thảo luận về việc miễn thị thực cho các quan chức Nam Phi đến Ukraine. Điều này cho thấy Nam Phi đang cố gắng duy trì một chính sách ngoại giao cân bằng với cả Nga và Ukraine.

Trong khi đó, Nga đã có những phản ứng mạnh mẽ đối với ICC. Hôm 11/12, tòa án ở Moscow đã phát lệnh bắt giữ thẩm phán ICC, ông Haykel Ben Mahfoudh, nếu ông này đến Nga. Đồng thời, Duma Quốc gia Nga cũng đã thông qua dự luật nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và chủ quyền của Nga trong lĩnh vực pháp lý, quy định rằng mọi hoạt động điều tra của các tổ chức quốc tế như ICC sẽ bị coi là bất hợp pháp nếu không có sự tham gia của cơ quan có thẩm quyền Nga.

Đối với Nam Phi, Nga đã lên tiếng về lập trường của nước này tại ICC. Thư ký báo chí của Tổng thống Nga, Dmitry Peskov, đã tuyên bố rằng Nga sẽ làm rõ lập trường của Nam Phi về việc tham gia ICC. Năm 2023, Tổng thống Ramaphosa đã nói rằng Nam Phi có thể cân nhắc rút khỏi ICC, nhưng sau đó đã phủ nhận tuyên bố này.

Từ đó, có thể thấy rằng mối quan hệ giữa Nam Phi và Nga đang bị chi phối bởi các yếu tố pháp lý quốc tế, cùng với sự can thiệp của các thế lực quốc tế như ICC và Liên Hợp Quốc. Quyết định không mời ông Putin tham dự G20 2025 là một bước đi phức tạp, phản ánh những mâu thuẫn trong chính sách đối ngoại của Nam Phi, đặc biệt khi quốc gia này phải đối mặt với áp lực từ cộng đồng quốc tế về các vấn đề liên quan đến xung đột Ukraine.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời