Nhật Bản, một trong ba quốc gia sản xuất thép và ô tô lớn nhất thế giới, vừa công bố một loạt chính sách mới nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong ngành công nghiệp nặng. Những chính sách này không chỉ tác động đến các doanh nghiệp sản xuất ô tô và thép mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng.

Động thái hỗ trợ sản xuất thép xanh

Việc giảm phát thải carbon trong ngành thép là một trong những thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Hiện nay, người tiêu dùng toàn cầu chưa thực sự sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho thép thân thiện với môi trường. Điều này khiến các chính sách chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự thay đổi của ngành công nghiệp nặng.

Nhật Bản đang tìm cách cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường bằng cách đưa ra các biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã giới thiệu chương trình trợ cấp 50.000 yên (khoảng 330 USD) cho các phương tiện sử dụng thép có lượng khí thải thấp. Đây là bước đi tiếp theo sau các chính sách hỗ trợ trước đó, chẳng hạn như trợ cấp 850.000 yên cho ô tô điện và 550.000 yên cho xe hybrid sạc điện.

Thách thức trong ngành thép Nhật Bản

Hiện tại, ngành thép Nhật Bản sản xuất khoảng 85 triệu tấn mỗi năm, chủ yếu từ các lò cao sử dụng than đá. Điều này khiến lượng khí thải carbon trong ngành cao hơn so với các quốc gia như Mỹ, EU hay Trung Quốc, nơi sử dụng nhiều lò hồ quang điện (EAF) hơn.

Để hướng đến mục tiêu sản xuất thép xanh, Nhật Bản có thể áp dụng các công nghệ tiên tiến như sử dụng hydro để xử lý quặng sắt thành sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI) hoặc sắt hoàn nguyên dạng bánh (HBI). Tuy nhiên, việc phát triển quy mô sản xuất hydro xanh vẫn gặp nhiều hạn chế do Nhật Bản chưa có nguồn cung cấp điện tái tạo đủ lớn.

Nhập khẩu hydro cũng là một phương án nhưng không dễ dàng do quá trình vận chuyển hydro hóa lỏng gặp nhiều khó khăn kỹ thuật. Một giải pháp khác là đẩy mạnh sử dụng lò hồ quang điện, nhưng phương pháp này đòi hỏi nguồn nguyên liệu chất lượng cao và phải vận hành bằng điện tái tạo hoặc điện hạt nhân để đảm bảo tính bền vững. Trong khi đó, Nhật Bản vẫn đang phụ thuộc nhiều vào than đá và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) để sản xuất điện.

Tác động đến thị trường

Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách mới của Nhật Bản sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho ngành thép và ô tô chuyển đổi sang sản xuất xanh. Các nhà sản xuất thép sẽ có thêm lý do để đầu tư vào công nghệ phát thải thấp, trong khi các hãng ô tô sẽ hưởng lợi từ việc tiếp cận nguồn vật liệu xanh với chi phí hợp lý hơn.