Tình trạng rửa tiền qua tài sản mã hóa ngày càng tinh vi, khi kẻ gian tạo dự án “sạch”, dùng tiền phi pháp mua lại rồi đánh sập để xoá dấu vết. Thông tư 27/2025 của Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ siết chặt kiểm soát dòng tiền trong lĩnh vực tài sản số và bất động sản.

Trong kỷ nguyên số, tiền không chỉ nằm trong ngân hàng mà còn tồn tại dưới dạng mã hóa — nơi các giao dịch có thể diễn ra ẩn danh và xuyên biên giới. Lợi dụng đặc điểm này, nhiều đối tượng đã biến tài sản số thành “thiên đường rửa tiền” bằng cách tạo ra những dự án đầu tư giả mạo có vẻ hợp pháp để hợp thức hóa nguồn tiền phi pháp.

Cụ thể, một thủ đoạn đang được ghi nhận là tạo ra các “dự án sạch”, sau đó dùng tiền mã hóa bất hợp pháp để mua lại chính các dự án đó. Sau khi dòng tiền được “rửa” và chuyển ngược trở lại, nhóm này đánh sập dự án nhằm xóa mọi dấu vết trên blockchain – khiến việc truy vết trở nên gần như bất khả thi.

Nhằm ngăn chặn tình trạng này, Thông tư 27/2025/TT-NHNN vừa được ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/11, quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức tài chính trong việc đánh giá rủi ro rửa tiền, xác minh khách hàng và giám sát giao dịch tài sản mã hóa. Theo bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống rửa tiền, việc áp dụng nguyên tắc quản lý dựa trên rủi ro sẽ giúp các tổ chức tài chính phát hiện sớm những giao dịch bất thường, ngăn tiền bẩn thâm nhập vào hệ thống.

Cảnh báo từ các chuyên gia cho thấy, rửa tiền qua blockchain không chỉ là vấn đề quốc tế mà còn đang len lỏi vào Việt Nam thông qua “chợ đen” tài sản số, nơi tiền mặt được trao đổi trực tiếp mà không qua sàn hợp pháp. Ngoài ra, các công cụ như mixers hay ví ẩn danh khiến việc truy xuất nguồn gốc tài sản trở nên vô cùng khó khăn.

Một điểm đáng chú ý là sự phát triển nhanh chóng của DeFi (tài chính phi tập trung) đang khiến công tác giám sát trở nên thách thức hơn. Trong các nền tảng DeFi, người dùng có thể trao đổi tài sản số mà không cần thông qua tổ chức trung gian, giúp giao dịch diễn ra gần như tức thì và không để lại nhiều dấu vết. Đây là mảnh đất màu mỡ để các đối tượng lợi dụng “rửa” dòng tiền bẩn bằng cách hoán đổi token, ẩn danh danh tính, rồi rút vốn thông qua nhiều ví khác nhau.

Không chỉ các dự án nhỏ lẻ, một số sàn giao dịch quốc tế cũng từng bị nghi ngờ “làm ngơ” cho dòng tiền bất hợp pháp luân chuyển. Một lượng lớn tài sản số được chuyển qua lại giữa các ví mà không rõ nguồn gốc, làm dấy lên lo ngại rằng nếu không có biện pháp giám sát chặt chẽ, Việt Nam có thể trở thành điểm trung chuyển rửa tiền kỹ thuật số trong khu vực.

Theo Thượng tá Đàm Văn Minh (Bộ Công an), hiện Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp nào sử dụng tài sản số để tài trợ khủng bố, nhưng rủi ro rửa tiền vẫn ở mức đáng lo ngại. Ông nhấn mạnh việc cần nâng cao năng lực giám sát, đặc biệt với các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoặc giao dịch xuyên biên giới.

Không chỉ trong lĩnh vực số, bất động sản cũng đang là “mảnh đất màu mỡ” cho hoạt động rửa tiền. Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu đánh giá Thông tư 27 là bước tiến lớn giúp thị trường minh bạch hơn, đồng thời ngăn chặn việc thổi giá, hợp thức hóa tiền bẩn thông qua giao dịch đất đai, nhà ở.

Ông cho biết thêm, tín dụng bất động sản hiện chiếm gần 24% tổng dư nợ hệ thống, do đó việc quản lý dòng tiền là cực kỳ quan trọng để tránh bị lợi dụng. Việc tăng cường đào tạo, hướng dẫn pháp luật cho doanh nghiệp môi giới, chủ đầu tư cũng là yếu tố then chốt để bảo vệ sự trong sạch của thị trường.