Rủi ro địa chính trị leo thang, thị trường tài chính toàn cầu đứng trước đợt biến động mới

Thị trường tài chính – tiền tệ toàn cầu đang đối diện nguy cơ rung lắc mạnh trở lại sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với hàng hóa từ nhiều quốc gia châu Âu, gắn với điều kiện Mỹ được phép mua Greenland. Thông tin này ngay lập tức gây áp lực lên đồng euro, đẩy đồng tiền chung châu Âu xuống mức thấp nhất trong bảy tuần.

Theo tuyên bố của ông Trump, Mỹ sẽ áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% kể từ ngày 1/2 đối với hàng hóa đến từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Nếu không đạt được thỏa thuận, mức thuế này sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6. Động thái trên nhanh chóng vấp phải phản ứng gay gắt từ châu Âu. Ngày 18/1, các quốc gia lớn trong Liên minh châu Âu (EU) đồng loạt chỉ trích lời đe dọa của Washington, trong đó Pháp đề xuất khả năng áp dụng các biện pháp trả đũa kinh tế chưa từng có tiền lệ.

Thị trường tiền tệ phản ứng thận trọng

Trong phiên giao dịch ngày 19/1, đồng euro phục hồi nhẹ, tăng 0,26% lên 1,1628 USD/euro, sau khi có thời điểm rơi xuống khoảng 1,1572 USD/euro – mức thấp nhất kể từ tháng 11 – vào cuối phiên trước đó. Diễn biến này cho thấy tâm lý thị trường vẫn rất nhạy cảm trước các tín hiệu leo thang căng thẳng thương mại và địa chính trị.

Tác động đối với đồng USD tỏ ra kém rõ rệt hơn. Đồng bạc xanh tiếp tục giữ vai trò tài sản trú ẩn an toàn, song các chuyên gia cảnh báo USD cũng có thể chịu áp lực nếu Mỹ trở thành tâm điểm của những rạn nứt địa chính trị sâu rộng, tương tự những gì từng xảy ra vào tháng 4 năm ngoái.

Đồng krone của Đan Mạch cũng thu hút sự chú ý khi tiếp tục suy yếu, dù phần lớn nguyên nhân đến từ chênh lệch lãi suất hơn là yếu tố thương mại trong ngắn hạn.

Nỗi lo “bóng ma” thuế quan quay trở lại

Theo ông Holger Schmieding, Kinh tế trưởng của Berenberg, hy vọng về việc căng thẳng thuế quan sẽ hạ nhiệt trong năm nay gần như đã bị dập tắt, khiến thị trường rơi vào trạng thái tương tự mùa Xuân năm ngoái. Trước đó, các biện pháp thuế quan đối ứng quy mô lớn mà ông Trump công bố vào tháng 4/2025 từng gây chấn động mạnh trên thị trường tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, trong nửa cuối năm 2025, phần lớn nhà đầu tư đã dần “miễn nhiễm” với các đe dọa thương mại từ Washington, coi đây chỉ là yếu tố gây nhiễu, đặc biệt khi Mỹ đạt được các thỏa thuận với Anh, EU và một số đối tác khác. Chính điều này từng giúp thị trường duy trì sự ổn định tương đối.

Biến số địa chính trị vẫn phủ bóng

Dù giai đoạn yên ắng đó có thể đã kết thúc, kinh nghiệm trước đây cho thấy tâm lý nhà đầu tư trong năm 2025 vẫn ổn định hơn so với các chu kỳ khủng hoảng trước, trong khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu nhìn chung vẫn đi đúng quỹ đạo. Yếu tố này có thể phần nào hạn chế mức độ biến động trong ngắn hạn.

Tuy vậy, tranh chấp liên quan đến Greenland chỉ là một trong nhiều điểm nóng hiện nay. Quan hệ Mỹ – Iran tiếp tục căng thẳng, trong khi những lời đe dọa truy tố Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới. Trong bối cảnh rủi ro gia tăng, vàng – tài sản trú ẩn truyền thống – vẫn được giao dịch quanh các mức cao kỷ lục, phản ánh tâm lý phòng thủ ngày càng rõ nét của giới đầu tư.