Sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad đã đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử Syria. Niềm vui và hy vọng lan tỏa khắp đất nước khi nhiều phe phái chính trị, sắc tộc, tôn giáo cùng đại bộ phận dân chúng bày tỏ sự ủng hộ cho sự thay đổi này. Ngay cả trong hàng ngũ quân đội và các quan chức chính quyền cũ, nhiều người cũng mong muốn một Syria mới ổn định và hòa bình.

Nỗ lực xây dựng giai đoạn chuyển tiếp

Lãnh đạo Liên minh Quốc gia các lực lượng cách mạng và đối lập Syria, Hadi Al-Bahra, đã đưa ra kế hoạch chuyển tiếp kéo dài 18 tháng nhằm xây dựng một nền tảng chính trị ổn định cho đất nước. Theo đó, sáu tháng đầu tiên sẽ tập trung vào việc soạn thảo và trưng cầu ý dân về hiến pháp mới, tạo cơ sở cho chế độ chính trị tương lai. Các nhân viên chính phủ hiện tại sẽ tiếp tục làm việc trong thời gian này để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước.

Trong khi đó, ông Muhammad Al-Jalali, thủ tướng chính quyền cũ, tỏ rõ thái độ hợp tác, cam kết chuyển giao quyền lực một cách hòa bình. Người được bổ nhiệm đứng đầu chính quyền chuyển tiếp, ông Mohammed al-Bashir, lãnh đạo Hayat Tahrir al-Sham (HTS), hứa hẹn thành lập một chính phủ toàn diện, tập trung vào hòa giải dân tộc và đảm bảo không có hành động trả thù lẫn nhau. HTS, vốn từng được biết đến là một nhánh của tổ chức khủng bố al-Qaeda, giờ đây tuyên bố sẽ chuyển hướng thành lực lượng chính trị tập trung vào xây dựng nhà nước.

Thách thức từ bên trong

Tuy nhiên, viễn cảnh về một Syria hòa bình không hề đơn giản. Với sự hiện diện của hơn 15 nhóm đối lập có hệ tư tưởng và lợi ích khác biệt, việc duy trì sự đoàn kết sau khi lật đổ chế độ Assad là một nhiệm vụ khó khăn. Đồng thời, những tổ chức cực đoan như al-Qaeda hay Nhà nước Hồi giáo (IS) vẫn chưa bị loại bỏ hoàn toàn, tạo nguy cơ hồi sinh nếu Syria rơi vào khoảng trống quyền lực.

HTS, dù đang cố gắng cải thiện hình ảnh, vẫn mang trong mình tư tưởng Hồi giáo chính thống, khiến các nhà quan sát lo ngại về khả năng đất nước này trở thành một nhà nước Hồi giáo. Mặt khác, cộng đồng người Kurd, chiếm 10% dân số và kiểm soát phần lớn khu vực phía đông bắc với sự hỗ trợ của Mỹ, có thể tiếp tục đối mặt với xung đột khi Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng áp lực quân sự.

Các bên quốc tế và tương lai Syria

Vai trò của các quốc gia như Nga, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel đang định hình tương lai Syria. Thổ Nhĩ Kỳ, với lực lượng kiểm soát phía bắc Syria, tiếp tục đối đầu với người Kurd trong nỗ lực mở rộng ảnh hưởng. Iran, vốn coi Syria là một mắt xích trong “trục kháng chiến” của mình, phải đối mặt với nguy cơ mất quyền lực sau sự sụp đổ của chế độ Assad. Đồng thời, Nga, quốc gia đã đầu tư lớn vào việc duy trì sự hiện diện quân sự tại Tartous và Hmeimim, đang tìm cách thương lượng để bảo toàn lợi ích của mình dưới chính quyền mới.

Israel cũng nhanh chóng tận dụng tình hình bất ổn. Các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở quân sự Syria tăng cường, trong khi tuyên bố chủ quyền tại cao nguyên Golan được củng cố. Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định việc kiểm soát Golan là cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia trước các mối đe dọa từ phía Syria.

Dù có những nỗ lực chuyển đổi, Syria vẫn đứng trước nguy cơ rơi vào hỗn loạn. Hơn 400.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa, và con số này có thể còn gia tăng nếu tình hình xấu đi. Những xung đột nội bộ, cùng với sự can thiệp từ các bên quốc tế, đe dọa kéo dài bất ổn tại quốc gia này, không chỉ ảnh hưởng đến Syria mà còn lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông. Một tiến trình hòa bình bền vững đòi hỏi sự hợp tác từ tất cả các bên và sự hỗ trợ tích cực từ cộng đồng quốc tế.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời