Theo báo cáo phân tích mới nhất của MBS Research, ngày 19/2/2025, Hội đồng thẩm định đã chính thức thông qua “Đề án Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII”. Đây là bước tiến quan trọng giúp Bộ Công Thương hoàn thiện các thủ tục pháp lý cần thiết trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Tăng trưởng tiêu thụ điện và cơ cấu nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh

Theo kịch bản cơ sở, tốc độ tăng trưởng tiêu thụ điện giai đoạn 2025-2030 dự kiến đạt 10,3%/năm, phản ánh nhu cầu điện năng gia tăng theo đà phát triển kinh tế và công nghiệp. Trong kịch bản cao hơn, mức tăng trưởng có thể đạt 12,5%/năm, và đặc biệt, một kịch bản kinh tế phát triển mạnh mẽ có thể đẩy mức tăng lên tới 12,8%/năm.

Về cơ cấu nguồn điện, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh ghi nhận một số thay đổi quan trọng:

• Điện khí: Giảm khoảng 13.500 MW, chủ yếu do khó khăn trong huy động vốn và triển khai hạ tầng nhập khẩu khí hóa lỏng (LNG).

• Điện gió ngoài khơi: Giảm 6.000 MW và lùi tiến độ sau năm 2030.

• Điện mặt trời: Tăng đáng kể, bổ sung từ 25.867 - 52.825 MW, trong đó tập trung phát triển theo mô hình mua bán điện trực tiếp (DPPA - Direct Power Purchase Agreement).

• Điện gió trên bờ: Đề xuất tăng thêm 3.949 - 5.321 MW để bù đắp nguồn cung thiếu hụt.

• Nguồn điện linh hoạt: Bổ sung các hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), điện sinh khối và các dự án thủy điện nhỏ nhằm đảm bảo tính ổn định cho hệ thống điện quốc gia.

Những điều chỉnh này phản ánh xu hướng ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo trong dài hạn, đồng thời đảm bảo cân bằng giữa nguồn cung và cầu trong bối cảnh các nguồn năng lượng hóa thạch ngày càng bị hạn chế.

Chính sách hỗ trợ năng lượng tái tạo và tác động đến thị trường

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đi kèm với hàng loạt chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo, bao gồm:

• Khung giá điện gió và điện mặt trời mới: Dự kiến ban hành trong năm 2025, tạo cơ sở pháp lý và đảm bảo tính hấp dẫn cho các dự án đầu tư.

• Cơ chế đấu thầu điện tái tạo: Giúp lựa chọn nhà đầu tư phù hợp, tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu suất vận hành.

• Thông tư hướng dẫn thực hiện DPPA: Được ban hành từ giữa năm 2024, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp sản xuất muốn mua điện trực tiếp từ các nhà máy năng lượng tái tạo.

MBS Research nhận định, với những thay đổi này, thị trường năng lượng tái tạo tại Việt Nam sẽ sôi động trở lại từ năm 2025, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

Những cổ phiếu nào hưởng lợi từ Quy hoạch điện VIII điều chỉnh?

1. Nhóm doanh nghiệp điện gió

Các doanh nghiệp niêm yết sở hữu danh mục điện gió lớn sẽ được hưởng lợi trực tiếp nhờ khả năng bổ sung thêm dự án vào quy hoạch. Đặc biệt, việc chính phủ tập trung phát triển điện gió trên bờ giúp rút ngắn thời gian triển khai và giảm áp lực vốn đầu tư so với điện gió ngoài khơi.

• REE (Công ty Cổ phần Cơ Điện Lạnh): Sở hữu danh mục điện gió tiềm năng và có năng lực tài chính mạnh mẽ.

• HDG (Tập đoàn Hà Đô): Đang đẩy mạnh phát triển điện gió và có kinh nghiệm triển khai nhiều dự án năng lượng tái tạo.

• GEG (CTCP Điện Gia Lai): Được đánh giá là doanh nghiệp có tốc độ mở rộng danh mục điện gió nhanh nhất trong nhóm niêm yết.

Ngoài ra, các doanh nghiệp thi công và tư vấn thiết kế điện gió cũng được hưởng lợi:

• PC1 (CTCP Xây lắp điện I): Nhà thầu thi công điện gió lớn với nhiều hợp đồng triển khai trong thời gian qua.

• TV2 và TV1 (CTCP Tư vấn Xây dựng điện 2 và 1): Cung cấp các dịch vụ tư vấn thiết kế và phát triển dự án.

2. Nhóm doanh nghiệp điện mặt trời

Điện mặt trời là mảng được đẩy mạnh nhất trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, với sự hỗ trợ lớn từ cơ chế DPPA. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc bán điện trực tiếp cho khách hàng công nghiệp, giảm sự phụ thuộc vào EVN.

• TV2 (CTCP Tư vấn Xây dựng điện 2): Đã ký nhiều biên bản ghi nhớ (MOU) với các khách hàng, đóng vai trò trung gian trong mô hình DPPA.

• REE: Đang phát triển các dự án điện mặt trời nổi, tận dụng danh mục thủy điện sẵn có.

Việc giảm chi phí đầu tư vào điện mặt trời cùng với chính sách hỗ trợ DPPA sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tái khởi động các dự án điện mặt trời từ năm 2025.

Với việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, thị trường điện Việt Nam sẽ có sự dịch chuyển mạnh mẽ trong cơ cấu nguồn cung.

Xu hướng ưu tiên năng lượng tái tạo không chỉ giúp đảm bảo an ninh năng lượng mà còn tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực này. Các chính sách hỗ trợ như DPPA, khung giá điện gió/mặt trời và cơ chế đấu thầu sẽ là đòn bẩy quan trọng giúp thị trường điện tái tạo phát triển bền vững.

Đối với nhà đầu tư, nhóm cổ phiếu điện gió (REE, HDG, GEG) và điện mặt trời (TV2, REE) sẽ là những lựa chọn tiềm năng nhờ dư địa tăng trưởng lớn và lợi thế cạnh tranh trong ngành. Ngoài ra, các doanh nghiệp xây dựng và tư vấn như PC1, TV2 cũng được hưởng lợi từ sự bùng nổ của các dự án mới trong giai đoạn tới.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời