Căng thẳng tại Trung Đông đang gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất đối với thương mại dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Theo Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi, giá dầu có thể tăng vọt lên tới 150 USD/thùng trong vòng 2–3 tuần nếu tuyến vận tải này tiếp tục bị đóng cửa đối với tàu chở dầu.

Nguy cơ các nước Trung Đông đồng loạt tuyên bố bất khả kháng

Trong bối cảnh hoạt động vận chuyển bị tê liệt, Kuwait – một trong những thành viên sáng lập của OPEC – đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại một số mỏ dầu do thiếu không gian lưu trữ khi dầu không thể xuất khẩu. Các nguồn tin trong ngành cho biết Kuwait cũng đang xem xét giảm thêm sản lượng khai thác và công suất lọc dầu, xuống mức chỉ phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, quy mô gián đoạn sản lượng hiện vẫn chưa được công bố cụ thể.

Bộ trưởng Năng lượng Qatar cảnh báo rằng nếu tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài, tất cả các nhà xuất khẩu dầu khí lớn tại khu vực Vùng Vịnh có thể buộc phải tuyên bố bất khả kháng (force majeure) đối với các hợp đồng xuất khẩu trong vài ngày tới.

Qatar cũng đã chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căng thẳng khu vực. Công ty năng lượng quốc gia QatarEnergy đã tạm dừng sản xuất LNG tại tổ hợp Ras Laffan, cơ sở LNG lớn nhất thế giới, sau khi xảy ra một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tại khu vực này.

Sau sự cố, QatarEnergy đã gửi thông báo bất khả kháng tới các khách hàng, trong bối cảnh tàu chở năng lượng gần như không thể di chuyển qua eo biển Hormuz.

Lưu lượng tàu qua Hormuz giảm mạnh

Theo Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz đã giảm từ mức trung bình 138 tàu/ngày xuống chỉ còn 2 tàu trong vòng 24 giờ, và cả hai tàu này đều không phải tàu chở dầu.

Hiện có hàng chục tàu chở dầu bị mắc kẹt gần khu vực Hormuz, một số thậm chí trở thành mục tiêu tấn công. Trong khi đó, các công ty bảo hiểm đã rút bảo hiểm chiến tranh đối với tàu vận tải trong khu vực, khiến hoạt động thương mại năng lượng tại khu vực sản xuất dầu lớn nhất thế giới gần như tê liệt. Mặc dù chính phủ Mỹ tuyên bố sẽ can thiệp để cung cấp bảo hiểm cho tàu vận tải, biện pháp này đến nay vẫn chưa tạo ra tác động rõ rệt.

Nguy cơ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Theo Bộ trưởng Năng lượng Qatar, nếu xung đột kéo dài thêm vài tuần, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chịu ảnh hưởng tiêu cực do nguồn cung năng lượng bị gián đoạn và giá dầu tăng mạnh.

Ngay cả khi chiến sự chấm dứt ngay lập tức, việc khôi phục chu kỳ vận chuyển và giao hàng năng lượng bình thường có thể mất từ vài tuần đến vài tháng.

Trung Quốc tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu để bảo đảm nguồn cung

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu thắt chặt, Trung Quốc đã yêu cầu các công ty năng lượng tạm dừng ký kết hợp đồng xuất khẩu nhiên liệu mới và tìm cách hủy các lô hàng đã sắp xếp. Quyết định này không áp dụng đối với nhiên liệu hàng không phục vụ các chuyến bay quốc tế và nhiên liệu bunkering cho tàu biển.

Theo Bloomberg, chính phủ Trung Quốc yêu cầu triển khai ngay lập tức việc tạm dừng xuất khẩu, cho thấy Bắc Kinh đang lo ngại về khả năng đảm bảo nguồn cung nhiên liệu trong nước, dù nước này đã tích trữ lượng dầu lớn trong năm trước với tốc độ gần 1 triệu thùng/ngày.

Thị trường nhiên liệu châu Á có thể bị ảnh hưởng

Trung Quốc hiện là một trong ba quốc gia xuất khẩu nhiên liệu lớn nhất châu Á, cùng với Hàn Quốc và Singapore. Việc tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu có thể làm thay đổi cán cân cung – cầu trong khu vực.

Trước đó, vào tháng 12, chính phủ Trung Quốc đã cấp hạn ngạch xuất khẩu nhiên liệu bao gồm xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, cùng với 8 triệu tấn nhiên liệu hàng hải ít lưu huỳnh. Hơn 70% hạn ngạch được phân bổ cho hai tập đoàn năng lượng nhà nước lớn là Sinopec và CNPC, với tổng hạn ngạch xuất khẩu xăng, diesel và nhiên liệu máy bay đạt 13,76 triệu tấn.

Dữ liệu thị trường cho thấy từ đầu tháng đến nay, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đã xuất khẩu khoảng 70.000 tấn nhiên liệu máy bay, 35.000 tấn dầu diesel và 35.000 tấn xăng.

Triển vọng thị trường năng lượng

Nhìn chung, việc gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz đang tạo ra rủi ro lớn đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Nếu tình trạng này kéo dài, thị trường dầu mỏ thế giới có thể bước vào giai đoạn biến động mạnh, với áp lực tăng giá đáng kể và nguy cơ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu.