Cuộc chiến ở Syria vừa chứng kiến một bước ngoặt lớn khi liên minh các lực lượng chống chính phủ giành quyền kiểm soát thủ đô Damascus vào ngày 8/12. Chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad, người đã nắm quyền suốt 24 năm, sụp đổ trong thời gian ngắn. Nga thông báo Tổng thống Assad đã từ chức và chuyển giao quyền lực hòa bình trước khi rời Syria đến Nga.

Sự kiện này đang làm xáo trộn bức tranh quyền lực tại Trung Đông, buộc các quốc gia trong khu vực nhanh chóng điều chỉnh chiến lược. Nhiều chuyên gia nhận định sự thay đổi chính trị này sẽ định hình lại cục diện khu vực và mối quan hệ quốc tế. Vai trò của các thế lực như Nga, Iran, và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ thay đổi đáng kể, đặc biệt là khi quá trình chuyển tiếp sang chính quyền mới do phe đối lập lãnh đạo đang diễn ra.

Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng ảnh hưởng, Nga và Iran suy yếu
Theo nhiều quan sát, Thổ Nhĩ Kỳ là bên hưởng lợi lớn nhất từ sự kiện này. Với việc từng công khai ủng hộ lực lượng phiến quân Quân đội Quốc gia Syria (SNA) và ngầm hỗ trợ nhóm Hayat Tahrir al-Sham (HTS), Ankara đã củng cố vị thế tại khu vực. Sự sụp đổ của chính quyền Assad giúp Thổ Nhĩ Kỳ có cơ hội mở rộng ảnh hưởng tới miền nam Syria và toàn bộ khu vực Levant.

Charles Lister, giám đốc chương trình Syria tại Viện Trung Đông, nhận định: "Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò chính trong việc đảm bảo Syria ổn định sau sự kiện này. Họ cần đảm bảo người tị nạn được hồi hương và tránh tái diễn một cuộc nội chiến mới."

Trong khi đó, Nga và Iran, hai đồng minh quan trọng của chính quyền Assad, đang đối mặt với nguy cơ mất đi các lợi ích chiến lược. Nga, dù đã đầu tư quân sự lớn vào Syria từ năm 2015, đang bị giảm tầm ảnh hưởng khi các căn cứ quân sự tại Tartus và Khmeimim trở nên bất định dưới quyền kiểm soát của phe đối lập.

Iran cũng chịu tổn thất lớn khi hành lang chiến lược tới Lebanon bị cắt đứt. Tuy nhiên, các nhà quan sát nhấn mạnh rằng Iran có khả năng thích nghi tốt với môi trường bất ổn, như đã chứng minh qua quan hệ với Taliban sau khi nhóm này trở lại nắm quyền ở Afghanistan.

Nguy cơ tái diễn bất ổn và nội chiến
Mặc dù phe đối lập Syria đã đạt thắng lợi lớn, nhưng thách thức trong việc duy trì hòa bình và tránh chia rẽ vẫn rất đáng lo ngại. Mối quan hệ căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và người Kurd ở biên giới phía nam đang tiềm ẩn nguy cơ bùng phát xung đột. Một số nhà phân tích cũng cảnh báo về sự hồi sinh của các phong trào cực đoan nếu không có giải pháp chính trị bền vững.

Ngoài ra, các quốc gia vùng Vịnh như Arab Saudi và Qatar, những bên từng hỗ trợ phe đối lập, hiện đang lo ngại sự kiện này có thể gây lan rộng bất ổn trong khu vực. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển đổi chính trị ổn định tại Syria, tránh lặp lại kịch bản của Mùa xuân Arab năm 2011.

Tương lai chính trị Syria
Viễn cảnh Syria sau chính quyền Assad vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng. Phe đối lập tuyên bố sẽ duy trì mối quan hệ trung lập với Nga, trong khi thể hiện lập trường đối đầu với Iran. Các chuyên gia dự đoán rằng quân đội Syria, với phần lớn vũ khí có nguồn gốc từ Nga, sẽ tiếp tục giữ mối liên hệ quân sự với Moskva.

Dù vậy, tình hình chính trị phức tạp tại Syria và các động thái của các cường quốc khu vực sẽ tiếp tục định hình tương lai của quốc gia này. Điều chắc chắn là sự sụp đổ của chính quyền Assad đã mở ra một chương mới, đầy thách thức nhưng cũng không kém phần cơ hội cho cả người dân Syria và khu vực Trung Đông.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời