Cuộc xung đột tại Iran không chỉ làm gián đoạn nguồn cung, mà còn tạo ra một “đứt gãy” hiếm thấy giữa hai thế giới: thị trường dầu thực và thị trường dầu trên giấy.

Trong khi dầu thô vật chất đang được giao dịch ở mức cao kỷ lục, phản ánh tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng, thì giá hợp đồng tương lai lại cho thấy một bức tranh ổn định hơn nhiều – thậm chí mang màu sắc lạc quan.

Sự lệch pha này bắt nguồn từ cú sốc nguồn cung chưa từng có. Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm gần 20% lưu lượng dầu toàn cầu – đã khiến chuỗi cung ứng năng lượng rơi vào trạng thái căng thẳng. Khoảng 9 triệu thùng/ngày bị gián đoạn, đẩy thị trường vật lý vào tình trạng khan hiếm, đặc biệt tại châu Á và lan rộng sang châu Âu.

Giá dầu Brent giao ngay vì thế đã tăng vọt lên quanh 120 USD/thùng – mức phản ánh rõ ràng áp lực thực tế của thị trường.

Tuy nhiên, trái ngược hoàn toàn với diễn biến này, thị trường hợp đồng tương lai lại đang “đặt cược” vào khả năng cuộc khủng hoảng sẽ sớm hạ nhiệt. Giá dầu kỳ hạn không tăng tương ứng, tạo ra khoảng cách lớn nhất từng ghi nhận giữa giá dầu thực và giá dầu trên giấy.

Về mặt kỹ thuật, điều này phần nào hợp lý khi hợp đồng tương lai phản ánh kỳ vọng nguồn cung trong vài tháng tới. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: kỳ vọng đó có thể đang đánh giá thấp mức độ tổn thương của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, sản lượng dầu từ Trung Đông khó có thể phục hồi nhanh chóng. Hạ tầng, logistics và chuỗi xuất khẩu cần thời gian để khôi phục – trong khi nhu cầu tiêu thụ, đặc biệt vào mùa cao điểm tại bán cầu Bắc, vẫn duy trì ở mức cao. Nếu nguồn cung không bắt kịp, thị trường tương lai sẽ buộc phải điều chỉnh mạnh để phản ánh lại thực tế.

Những tín hiệu méo mó này đang tạo ra rủi ro lan rộng. Doanh nghiệp khó đưa ra quyết định sản xuất khi chi phí năng lượng thiếu ổn định. Các hãng hàng không và ngành vận tải gặp khó trong việc phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu. Trong khi đó, các nhà hoạch định chính sách có thể bị “đánh lạc hướng” bởi một thị trường tương lai quá lạc quan so với thực tế.

Thực tế cho thấy, tác động của cú sốc dầu không chỉ dừng lại ở giá năng lượng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã nâng dự báo giá dầu năm 2026, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng toàn cầu – một dấu hiệu cho thấy những hệ lụy kinh tế vĩ mô đã bắt đầu hình thành.

Điểm đáng lo ngại nhất lúc này không chỉ là sự thiếu hụt nguồn cung, mà là sự thiếu rõ ràng của thị trường.

Khi giá dầu thực tế và giá kỳ vọng đi theo hai hướng khác nhau, nền kinh tế toàn cầu đang vận hành trong trạng thái “mất định hướng”. Và nếu thị trường tương lai buộc phải từ bỏ sự lạc quan để điều chỉnh theo thực tế, cú sốc giá tiếp theo có thể không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng, mà còn lan rộng ra toàn bộ hệ thống kinh tế toàn cầu.

------------------------------------------------------------------

Hiện nay, nhà đầu tư Việt Nam có thể tham gia giao dịch trực tiếp KIM LOẠI, NÔNG SẢN VÀ NGUYÊN LIỆU CÔNG NGHIỆP thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) kênh đầu tư hợp pháp được Bộ Công Thương cấp phép. Giao dịch hàng hóa giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong việc quản trị rủi ro và nắm bắt biến động giá.