Các nhà kinh tế đang đưa ra cảnh báo về nguy cơ leo thang căng thẳng thương mại tại châu Á, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thể hiện quyết tâm áp thuế đối ứng mạnh mẽ hơn. Trong đó, Ấn Độ và Thái Lan là hai quốc gia đứng đầu danh sách chịu rủi ro lớn nhất, do mức thuế nhập khẩu Mỹ mà hai quốc gia này áp dụng cao hơn đáng kể so với mức thuế Mỹ áp lên hàng hóa của họ.

Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố sẽ đảm bảo sự "công bằng tuyệt đối" cho Mỹ trong thương mại quốc tế bằng cách áp dụng chính sách thuế “ăn miếng trả miếng.” Theo đó, bất kỳ quốc gia nào áp thuế lên hàng hóa Mỹ sẽ phải đối mặt với mức thuế tương ứng. Đây cũng là động thái nằm trong Đạo luật Thương mại Đối ứng của Mỹ, một chính sách mà ông Trump từng thúc đẩy mạnh mẽ ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên.

Theo báo cáo của Nomura Holdings, Ấn Độ và Thái Lan dễ trở thành mục tiêu đầu tiên nếu chính sách này được triển khai. Mức chênh lệch thuế giữa hai nước này với Mỹ là khá lớn, khiến rủi ro bị trả đũa cao hơn. Đặc biệt, Ấn Độ là quốc gia có mức thuế trung bình đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ cao hơn tới 10 điểm phần trăm so với mức thuế của Mỹ đối với hàng hóa Ấn Độ. Điều này càng làm tăng thêm căng thẳng trong mối quan hệ thương mại giữa hai quốc gia.

Trước nguy cơ này, cả Ấn Độ và Thái Lan đều đang thực hiện nhiều biện pháp để xoa dịu tình hình. Các nhà nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất của Ấn Độ hiện đang đàm phán với Mỹ nhằm tăng cường nhập khẩu nhiên liệu trước thềm hội nghị thượng đỉnh giữa hai nước. Đây là động thái được cho là nhằm giảm thiểu nguy cơ bị Mỹ áp thuế trả đũa. Thái Lan cũng không đứng ngoài cuộc khi đang xem xét nhập khẩu thêm các sản phẩm như ethane và hàng nông sản của Mỹ.

Các chuyên gia từ Morgan Stanley nhận định, nếu Mỹ áp thuế để thu hẹp khoảng cách chênh lệch thuế, Ấn Độ và Thái Lan có thể đối mặt với mức thuế tăng từ 4 đến 6 điểm phần trăm. Họ cũng cho rằng Ấn Độ có thể phải gia tăng mua sắm thiết bị quốc phòng, năng lượng và máy bay từ Mỹ để giảm thiểu tác động từ chính sách mới.

Điều đáng chú ý là nếu ông Trump mở rộng định nghĩa về “tính đối ứng” để bao gồm cả các yếu tố như thặng dư thương mại hoặc thuế áp dụng cho các công ty Mỹ tại các quốc gia đối tác, mức độ tác động sẽ lan rộng hơn rất nhiều và không chỉ giới hạn ở một vài lĩnh vực. Điều này đặt ra những thách thức không nhỏ cho các nền kinh tế châu Á trong việc điều chỉnh chiến lược thương mại.

Morgan Stanley cũng cảnh báo rằng những động thái lần này của ông Trump quyết liệt hơn nhiều so với cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung năm 2018-2019. Các diễn biến gần đây đã nâng mức độ căng thẳng lên một nấc thang mới, và khả năng leo thang căng thẳng thương mại là hoàn toàn hiện hữu trong những tuần và tháng tới.

Đọc thêm: 

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời