🚨 CHỦ ĐỘNG ỨNG PHÓ EL NIÑO 2026: SẢN XUẤT TRỒNG TRỌT PHÍA NAM CHUYỂN MÌNH TỪ SỚM, TỪ XA

Trước dự báo từ các cơ quan khí tượng thủy văn về việc hiện tượng El Niño có khả năng xuất hiện vào các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, gây nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng trong mùa khô, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã chính thức ra văn bản khẩn gửi Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các tỉnh, thành phố phía Nam.

Văn bản yêu cầu các địa phương khẩn trương triển khai các kịch bản chủ động thích ứng, chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm hạn chế tối đa thiệt hại, bảo vệ toàn diện chuỗi sản xuất.

I. Nguyên tắc cốt lõi: Phòng ngừa từ sớm – Không vượt năng lực thủy lợi

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh các địa phương phải đặt công tác phòng ngừa lên hàng đầu với 2 nguyên tắc quản lý:

• Dự báo liên tục: Thường xuyên cập nhật diễn biến nguồn nước và tốc độ xâm nhập mặn để xây dựng kế hoạch xuống giống phù hợp với đặc thù từng vùng sinh thái.

• Kiểm soát quy mô: Tuyệt đối không bố trí diện tích sản xuất vượt quá khả năng bảo đảm nguồn nước của hệ thống công trình thủy lợi hiện có. Tuân thủ nghiêm ngặt lịch thời vụ và cơ cấu giống lúa vụ Hè Thu, Thu Đông và vụ Mùa năm 2026 theo các khuyến cáo trước đó.

II. Kịch bản ứng phó chi tiết theo từng vùng sinh thái trọng điểm

1. Vùng Đồng bằng sông Cửu Long & Đông Nam Bộ

Trọng tâm hành động là cơ cấu lại lịch gieo sạ vụ Đông Xuân 2026 - 2027 nhằm "né mặn, đón ngọt" và bảo vệ vùng cây ăn quả chiến lược.

Đột phá thời vụ Đông Xuân 2026 - 2027 (Quy mô dự kiến)

Bố trí linh hoạt lịch xuống giống dựa trên triều cường, diễn biến lũ và tốc độ xâm nhập mặn, ưu tiên hạ móng sớm trong tháng 10/2026:

• Giai đoạn xuống giống sớm (10/10 – 30/10/2026): Triển khai khoảng 350.000 ha (chiếm 28% kế hoạch) tại các vùng ven biển có nguy cơ hạn cuối vụ thuộc Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cà Mau, An Giang và TP. Cần Thơ để né mặn, giữ nước.

• Đợt 1 - Cao điểm (01/11 – 30/11/2026): Xuống giống 675.000 ha (chiếm 53% kế hoạch). Đây là thời vụ chính cho cả 3 vùng: thượng, giữa và ven biển.

• Đợt 2 (01/12 – 31/12/2026): Xuống giống 200.000 ha (chiếm 16% kế hoạch).

• Diện tích muộn còn lại (khoảng 3%): Buộc phải kết thúc gieo sạ trước ngày 10/01/2027.

⚠️ Khuyến cáo kỹ thuật lúa: Ưu tiên sử dụng giống lúa ngắn ngày, chịu mặn tốt. Đối với vùng đất lúa thường xuyên thiếu nước hoặc 3 vụ kém hiệu quả, kiên quyết chuyển đổi sang mô hình 2 vụ, hoặc chuyển sang cây trồng cạn (ngô, vừng, rau đậu) và mô hình lúa - thủy sản. Tại vùng lúa - tôm, chỉ gieo sạ khi đã rửa mặn đạt yêu cầu và có đủ nguồn nước ngọt.

Bảo vệ vùng chuyên canh cây ăn quả

• Hạ tầng tích trữ: Củng cố đê bao, bờ bao, cống ngăn mặn; nạo vét hệ thống kênh mương nội đồng và chủ động đào ao trữ nước ngọt.

• Kỹ thuật canh tác tiết kiệm: Áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, phun mưa tiết kiệm nước tích hợp bón phân. Sử dụng rơm rạ, lá dừa, màng phủ nông nghiệp để tủ gốc giữ ẩm. Tăng cường bón phân hữu cơ.

• Kiểm soát độ mặn nghiêm ngặt: Đo độ mặn kỹ lưỡng trước khi tưới. Không tưới nước có độ mặn $> 1‰$ cho cây ăn quả nói chung. Riêng nhóm cây mẫn cảm cao (sầu riêng, chôm chôm, măng cụt), tuyệt đối không tưới nước có độ mặn $> 0,5‰$. Khi nhiễm mặn, chỉ tưới tối thiểu để duy trì sự sống cho cây, tránh đất nứt nẻ.

• Giải pháp cứu trợ khi nhiễm mặn kéo dài: Bón bổ sung Sulphate Kali, vôi bột (khuyến cáo từ 500 - 1.000 kg/ha); phun bổ sung phân bón lá, chế phẩm tăng cường chịu mặn và phân vi lượng giàu Ca, Mg, Si để tăng đề kháng cho cây. Không tiến hành rải vụ hoặc trồng mới khi chưa bảo đảm nguồn nước ngọt bền vững.

2. Vùng Duyên hải ven biển (Phía Đông các tỉnh)

Tập trung cao độ cho công tác phòng chống hạn mặn cuối vụ Hè Thu 2026 và vụ Đông Xuân 2026 - 2027.

• Siết chặt quy hoạch lúa: Chỉ gieo trồng ở những vùng có công trình thủy lợi đảm bảo. Vùng nguy cơ thiếu nước cuối vụ phải chuyển sang dùng giống cực ngắn ngày (dưới 90 ngày). Vùng chủ động nước tưới ưu tiên giống lúa thuần, lúa lai năng suất cao, kháng bệnh (thời gian sinh trưởng 90 - 95 ngày).

• Tối ưu hóa nguồn tài nguyên nước: Thường xuyên kiểm kê trữ lượng nước để điều tiết hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Tổ chức nạo vét kênh mương, gia cố bờ đập, sửa chữa tu bổ công trình thủy lợi liên tục.

• Chuyển đổi cây trồng linh hoạt: Kiên quyết chuyển các diện tích có nguy cơ mất trắng hoặc không đủ nước tưới sang cây trồng ngắn ngày chịu hạn tốt hơn như ngô, lạc, mè, sắn, khoai lang hoặc chủ động dịch chuyển mùa vụ.

3. Vùng Tây Nguyên (Phía Tây các tỉnh, thành phố)

Trọng tâm là chiến dịch chống hạn cho các loại cây công nghiệp và cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, tiêu thụ nhiều nước (cà phê, hồ tiêu, sầu riêng).

• Tích trữ và tiết kiệm: Tối đa hóa năng lực trữ nước của các hồ, đập, ao chứa. Đồng bộ triển khai công nghệ tưới tiết kiệm (nhỏ giọt, phun mưa) và phủ gốc bằng tàn dư thực vật hoặc màng phủ để hạn chế bốc thoát hơi nước.

• Quản trị canh tác bền vững: Tăng cường phân bón hữu cơ và phân hóa học cân đối để nâng cao sức chống chịu của bộ rễ. Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ cỏ, chuyển sang quản lý cỏ dại khoa học để giữ ẩm tự nhiên cho bề mặt đất vườn.

III. Tổ chức thực hiện

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phía Nam làm đầu mối, giữ kênh liên lạc thông suốt với các cơ quan dự báo để kịp thời phát tin cảnh báo đến tận tay người nông dân.

Đồng thời, các địa phương cần xây dựng, cập nhật phương án phòng chống hạn, lũ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, trong đó đặc biệt lưu ý việc bố trí nguồn kinh phí dự phòng và chuẩn bị sẵn nguồn giống chất lượng để chủ động tái sản xuất khi thiên tai xảy ra.

...................................................

LIÊN HỆ TƯ VẤN ĐẦU TƯ HÀNG HOÁ: 0327555026

THAM GIA ROOM TIN TỨC HÀNG HOÁ CHUYÊN NGHIỆP