Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu khoáng sản, tạo ra một "con sóng thần" với mức tăng đáng kinh ngạc.

Trong khoảng thời gian ngắn, nhiều mã cổ phiếu đã tăng giá bằng lần, nổi bật như Khoáng sản TKV (Vimico – KSV), Khoáng sản Hoàng Mai (HGM), Khoáng sản Bắc Kạn (BKC). Ngoài ra, những mã như Khoáng sản Bình Định (BMC) và Masan High-Tech Materials (MSR) cũng ghi nhận mức tăng hàng chục phần trăm từ đầu năm đến nay.

Cổ phiếu khoáng sản thiết lập đỉnh mới

Bộ ba cổ phiếu KSV, HGM và BKC hiện đang chạm mức giá cao kỷ lục, đưa vốn hóa thị trường của các doanh nghiệp này lên mức chưa từng có.

Trong đó, đáng chú ý nhất là KSV với vốn hóa thị trường lên tới 51.000 tỷ đồng (tương đương 2 tỷ USD), vượt qua nhiều doanh nghiệp lớn như Hóa chất Đức Giang (DGC), Vincom Retail (VRE), Kinh Bắc (KBC) và thậm chí cả một số ngân hàng thương mại.

Vimico (KSV) là công ty con của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, kim loại màu, khoáng sản quý hiếm và kim loại đen.

Công ty đang sở hữu quyền khai thác mỏ đồng lớn nhất Việt Nam – mỏ Sin Quyền, Lào Cai. Ngoài ra, Vimico cũng nắm giữ mỏ đất hiếm Đông Pao, có trữ lượng ước tính hơn 11,3 triệu tấn, chiếm hơn một nửa trữ lượng đất hiếm của cả nước.

Khoáng sản Bắc Kạn (BKC), thành lập năm 2000, ban đầu là doanh nghiệp nhà nước và được cổ phần hóa vào năm 2006.

Sau khi niêm yết vào năm 2009, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) đã thoái toàn bộ vốn, giúp công ty hoạt động độc lập. Hiện tại, BKC tập trung khai thác quặng chì, kẽm tại Bắc Kạn và các khu vực lân cận, với kỳ vọng gia tăng sản lượng để đón đầu nhu cầu gia tăng của thị trường.

Khoáng sản Hoàng Mai (HGM) lại nổi bật với vai trò là doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam sản xuất Antimon thành phẩm quy mô công nghiệp. Việc Trung Quốc siết chặt xuất khẩu Antimon đã giúp HGM hưởng lợi lớn khi giá sản phẩm tăng mạnh.

Công ty hiện sở hữu quyền khai thác mỏ Antimon Mậu Duệ, Hà Giang với trữ lượng ước tính khoảng 1 triệu tấn quặng, đảm bảo nguồn cung dồi dào cho hoạt động sản xuất trong tương lai.

Masan High-Tech Materials (MSR), thành viên của Masan Group, là một trong những doanh nghiệp khai thác và chế biến kim loại hiếm hàng đầu Việt Nam.

Công ty sở hữu mỏ Núi Pháo - một trong những mỏ vonfram lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc. MSR cũng sản xuất và kinh doanh tinh quặng đồng, florit và bismuth, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Chất xúc tác đằng sau đà tăng mạnh của nhóm khoáng sản

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự bùng nổ của nhóm cổ phiếu khoáng sản là chính sách thương mại quốc tế. Việc Trung Quốc áp đặt lệnh hạn chế xuất khẩu các khoáng sản chiến lược sang Mỹ, đặc biệt là gali, germani, antimon và than chì - những nguyên liệu quan trọng trong công nghệ bán dẫn, quốc phòng và sản xuất pin, đã khiến thị trường phản ứng mạnh.

Trong bối cảnh nhu cầu gia tăng, nguồn cung bị thắt chặt, giá khoáng sản tăng cao, kéo theo giá cổ phiếu của các doanh nghiệp khai khoáng tăng mạnh.

Bên cạnh đó, chính sách mới của Việt Nam đối với ngành khai thác khoáng sản cũng đóng vai trò quan trọng. Cuối năm 2024, Quốc hội đã thông qua Luật Địa chất và Khoáng sản với nhiều điểm mới, phân loại khoáng sản thành bốn nhóm khác nhau nhằm tối ưu hóa khai thác và quản lý tài nguyên.

Luật cũng nhấn mạnh việc cải cách thủ tục hành chính, trao quyền cho chính quyền địa phương trong việc cấp phép và quản lý khai thác, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khoáng sản mở rộng hoạt động.

Triển vọng thị trường và thách thức

Mặc dù nhóm cổ phiếu khoáng sản đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ, các chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư cần thận trọng trước các biến động tiềm ẩn.

Một trong những rủi ro lớn nhất là chính sách kiểm soát xuất khẩu khoáng sản của các nước lớn, đặc biệt là Trung Quốc, có thể thay đổi đột ngột. Nếu Trung Quốc nới lỏng các hạn chế, giá khoáng sản có thể chịu áp lực giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của các công ty khai khoáng.

Ngoài ra, các doanh nghiệp khai khoáng cũng đối mặt với áp lực gia tăng về bảo vệ môi trường và khai thác bền vững. Chính phủ Việt Nam đang siết chặt các quy định về đánh giá tác động môi trường, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại để giảm tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Điều này có thể làm gia tăng chi phí vận hành nhưng cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến chiếm lĩnh thị phần.

Tại cuộc gặp giữa Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà và ông Benjamin Gallezot, đại diện Liên bộ về cung ứng khoáng sản và kim loại chiến lược Pháp vào ngày 21/1/2025, hai bên đã thảo luận về việc hợp tác trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản chiến lược.

Việt Nam đang tìm kiếm các đối tác quốc tế để tiếp cận công nghệ hiện đại, đảm bảo khai thác bền vững và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành khoáng sản trong nước.

Sự bùng nổ của nhóm cổ phiếu khoáng sản trên thị trường chứng khoán không chỉ xuất phát từ các yếu tố cung - cầu mà còn chịu ảnh hưởng từ chính sách thương mại quốc tế và các điều chỉnh trong luật pháp Việt Nam.

Dù triển vọng tăng trưởng của nhóm này còn rộng mở, nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường và các chính sách vĩ mô để có quyết định đầu tư phù hợp.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời